پیشرفت های چشمپزشکی در دهههای اخیر امکان اصلاح مشکلات بینایی مانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم را بدون نیاز به عینک یا لنزهای تماسی فراهم کردهاند. یکی از تکنیکهای نوین و پرطرفدار در این زمینه، جراحی لازک (LASEK) است. این روش، بهویژه برای افرادی با قرنیههای نازک یا سبک زندگی پرخطر برای ضربه به چشم توصیه میشود.
معاینه و ارزیابی اولیه
فرآیند انجام لازک با یک معاینه کامل توسط چشمپزشک یا جراح قرنیه آغاز میشود. در این مرحله، پزشک تاریخچه پزشکی و بینایی فرد را بررسی کرده، و مجموعهای از آزمایشها را انجام میدهد، از جمله:
- بررسی ضخامت قرنیه (پنتاکم یا پاکیمتر)
- اندازهگیری شماره چشم (رفرکشن دقیق)
- بررسی سلامت سطح چشم و خشکی چشم
- توپوگرافی و ارباسکن قرنیه
کاندیدای مناسب برای لازک باید از سلامت کلی چشم برخوردار باشد، ضخامت قرنیه قابل قبول داشته و بیماریهای سیستمیک مانند دیابت کنترلشده باشد. بانوان باردار، افراد با کراتوکونوس یا بیماریهای خودایمنی شدید معمولاً گزینه مناسبی نیستند.
آمادهسازی پیش از جراحی
پس از تأیید صلاحیت بیمار برای لازک، پزشک توصیههایی برای آمادگی قبل از جراحی ارائه میدهد:
- عدم استفاده از لنزهای تماسی نرم حداقل ۳ تا ۷ روز پیش از عمل
- پرهیز از استفاده از لوازم آرایشی چشم در روز جراحی
- استفاده از داروهای تجویزی پزشک، مانند قطره آنتیبیوتیک
- انجام آزمایشات تکمیلی در صورت نیاز (قند خون، فشار خون، و…)
- در روز عمل، بهتر است فرد همراه داشته باشد، چون بعد از عمل، دید واضح نیست و رانندگی ممنوع است.
مراحل انجام جراحی لازک
عمل لازک معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای هر چشم زمان میبرد و بهصورت سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشود. مراحل بهصورت خلاصه شامل موارد زیر است:
- بیحسی چشم با قطره: بیمار بر روی تخت مخصوص قرار گرفته و قطره بیحسی در چشم ریخته میشود تا درد احساس نشود.
- برداشتن لایه اپیتلیوم قرنیه: پزشک با استفاده از محلول الکلی رقیقشده، سلولهای سطحی (اپیتلیوم) را شُل کرده و با دقت آن را کنار میزند.
- استفاده از لیزر اگزایمر: لیزر با دقت بسیار بالا و بدون تماس فیزیکی، سطح قرنیه را با الگوی دقیق اصلاح میکند تا مشکل انکساری چشم برطرف شود.
- بازگرداندن اپیتلیوم یا گذاشتن لنز بانداژ: در برخی موارد، اپیتلیوم به جای خود برگردانده میشود. در اغلب موارد، یک لنز تماسی پانسمانی نرم روی قرنیه قرار میگیرد تا از قرنیه محافظت کند و روند ترمیم تسهیل شود.
مراقبتهای بعد از عمل
دوره نقاهت لازک معمولاً بین ۵ تا ۷ روز اولیه طول میکشد که در این مدت، بیمار ممکن است موارد زیر را تجربه کند:
- سوزش، اشکریزش، احساس جسم خارجی در چشم
- تاری دید موقتی یا حساسیت به نور
- نیاز به استراحت چشمی کامل
پزشک برای کنترل درد و جلوگیری از عفونت، قطرههای آنتیبیوتیک، استروئیدی و اشک مصنوعی تجویز میکند. همچنین توصیه میشود:
- از نور شدید و صفحهنمایش موبایل و لپتاپ دوری شود
- از مالیدن چشم بهطور جدی خودداری شود
- در هفته اول از استخر، آرایش چشم، و ورزش سنگین پرهیز شود
- لنز بانداژ معمولاً پس از ۴ تا ۷ روز برداشته میشود.
روند بهبودی و بازگشت دید
برخلاف لیزیک که بهبودی آن سریعتر است، در لازک روند بازیابی دید ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. دید بیمار طی هفتههای اول تدریجاً بهتر میشود. اکثر افراد پس از ۳ تا ۶ ماه به دید پایدار و رضایتبخشی میرسند. ویزیتهای دورهای برای بررسی روند ترمیم و کاهش تدریجی مصرف داروها ضروری است. پزشک ممکن است بهتدریج دوز قطره استروئیدی را کاهش دهد تا از بروز عوارضی مانند افزایش فشار چشم جلوگیری شود.
مزایا و معایب لازک
مزایای لازک:
- مناسب برای قرنیههای نازک یا افراد با شغلهای پرریسک (ورزشکاران، نظامیها)
- عدم ایجاد فلپ قرنیه (در مقایسه با لیزیک)
- خطر کمتر برای خشکی شدید چشم نسبت به لیزیک
محدودیتها و معایب:
- درد و ناراحتی بیشتر در روزهای اول
- طولانیتر بودن دوره ترمیم نسبت به لیزیک
- نیاز بیشتر به پیگیری و مراقبتهای دارویی در بلندمدت
چه کسانی گزینه مناسبی برای لازک نیستند؟
در برخی شرایط، انجام لازک توصیه نمیشود. از جمله:
- افراد با کراتوکونوس یا دژنراسیون قرنیه
- کسانی که قرنیه بسیار نازک دارند
- بانوان باردار یا شیرده
- افراد با بیماریهای خودایمنی شدید، دیابت کنترلنشده، یا سابقه زخمهای دیر ترمیمشونده
- بیمارانی که انتظارات غیرواقعی از عمل دارند یا دارای وسواس دید کامل ۱۰/۱۰ هستند
نتیجهگیری
لازک یکی از روشهای مؤثر و ایمن برای اصلاح عیوب انکساری است که در صورت انتخاب صحیح کاندیدا و رعایت کامل توصیههای پزشک میتواند نتایجی رضایتبخش و ماندگار به همراه داشته باشد. این روش بهویژه برای کسانی که به دلیل ضخامت کم قرنیه یا سبک زندگی خاص نمیتوانند لیزیک انجام دهند، گزینهای مناسب محسوب میشود. با این حال، آگاهی کامل از مزایا، محدودیتها و روند بهبودی لازک، کلید موفقیت درمان است. مشورت دقیق با چشمپزشک مجرب و پیگیریهای پس از عمل، نقش تعیینکنندهای در کیفیت دید نهایی دارند.
ثبت ديدگاه