عمل PRK (Photorefractive Keratectomy) یکی از روشهای شناختهشده جراحی با لیزر برای اصلاح عیوب انکساری چشم است که سالهاست برای درمان نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم استفاده میشود. یکی از مهمترین سؤالات افرادی که قصد انجام PRK دارند این است که آیا نتیجه عمل برای همیشه باقی میماند یا ممکن است بعد از چند سال دوباره چشمم ضعیف شود؟
PRK چگونه باعث اصلاح دائمی شماره چشم میشود؟
قرنیه سطح شفاف جلوی چشم است و یکی از مهمترین اجزای سیستم اپتیکی چشم محسوب میشود. نور هنگام ورود به چشم ابتدا از قرنیه عبور میکند و قرنیه بخش قابل توجهی از قدرت انکساری چشم را ایجاد میکند. در نزدیکبینی، قدرت اپتیکی چشم نسبت به طول محوری آن زیاد است و تصویر اجسام دور به جای اینکه دقیقاً روی شبکیه تشکیل شود، جلوتر از شبکیه تشکیل میشود. در PRK، لیزر اگزایمر مقدار بسیار دقیقی از بافت استرومای قرنیه را بر اساس شماره چشم و نقشه درمانی بیمار برداشت میکند و انحنای قرنیه را تغییر میدهد. این بافتی که توسط لیزر برداشته شده، به همان شکل قبلی دوباره ساخته نمیشود. بنابراین از این نظر، اثر اصلی PRK دائمی است.
آیا قرنیه بعد از PRK دوباره به حالت قبل برمیگردد؟
بهطور معمول، خیر. یکی از تصورات اشتباه این است که بعد از چند سال، قرنیه دوباره رشد میکند و شماره چشم دقیقاً به مقدار قبل از عمل برمیگردد. اپیتلیوم قرنیه توانایی بازسازی دارد و در روزهای ابتدایی بعد از PRK مجدداً تشکیل میشود؛ اما تراش لیزری استروما که برای اصلاح عیب انکساری انجام شده، مانند یک زخم سطحی که دوباره به شکل اولیه برگردد، بازسازی نمیشود. به همین دلیل، اگر فردی بعد از PRK چند سال بعد دوباره مقداری نزدیکبینی پیدا کند، معمولاً نمیتوان گفت که قرنیه به حالت اول برگشته است.
پس چرا بعضی افراد بعد از PRK دوباره عینکی میشوند؟
دائمی بودن PRK با دائمی بودن دید بدون عینک یکی نیست. چند عامل میتواند باعث تغییر دید در سالهای بعد شود.
پسرفت انکساری (Regression)
یکی از مهمترین عوامل، پسرفت نزدیکبینی است. در برخی بیماران، بهخصوص افرادی که قبل از عمل نزدیکبینی شدیدتری داشتهاند، ممکن است طی سالهای بعد مقداری از اصلاح انجامشده کاهش یابد. در مطالعهای با پیگیری ۱۰ ساله بیماران مبتلا به نزدیکبینی بالاتر از ۶- دیوپتر، حدود ۵۸٪ چشمها در محدوده ±۱ دیوپتر و ۷۸٪ در محدوده ±۲ دیوپتر از هدف قرار داشتند؛ در همان مطالعه، تعدادی از چشمها به علت پسرفت یا overcorrection نیاز به درمان مجدد پیدا کردند. بنابراین هرچه شماره اولیه بالاتر باشد، احتمال تغییرات انکساری در درازمدت میتواند بیشتر باشد.
پیشرفت طبیعی نزدیکبینی
اگر فرد در زمانی PRK انجام دهد که شماره چشمش هنوز کاملاً پایدار نشده است، ممکن است بیماری نزدیکبینی خودش همچنان پیشرفت کند برای مثال در فردی در ۱۹ ساله ممکن است چند سال بعد دوباره مقداری نزدیکبینی ایجاد شود. در چنین شرایطی، این موضوع الزاماً به معنی خراب شدن عمل نیست؛ بلکه ممکن است چشم همچنان در مسیر طبیعی تغییرات انکساری خود قرار داشته باشد. به همین دلیل معمولاً پزشکان قبل از انجام جراحی انکساری، ثبات شماره چشم را بررسی میکنند.
تغییرات طبیعی چشم با افزایش سن
یکی از مهمترین دلایلی که باعث میشود فردی سالها بعد از PRK دوباره نیاز به عینک پیدا کند، افزایش سن است. این موضوع ربط مستقیمی به خراب شدن PRK ندارد. با افزایش سن، عدسی طبیعی چشم به تدریج انعطافپذیری خود را از دست میدهد. این فرآیند باعث پیرچشمی (Presbyopia) میشود. پیرچشمی معمولاً از حدود دهه چهارم زندگی به بعد اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین فردی که در ۲۵ سالگی PRK انجام داده و سالها بدون عینک زندگی کرده است، ممکن است در حدود ۴۰ تا ۴۵ سالگی برای مطالعه یا کار نزدیک به عینک نیاز پیدا کند.
آیا PRK بعد از ۱۰ سال هنوز مؤثر است؟
بله. در یک مطالعه با پیگیری ۱۰ ساله، ایمنی و اثربخشی PRK برای اصلاح نزدیکبینی بررسی شد و نتایج نشان دادند که این روش در درازمدت میتواند نتایج قابلقبولی داشته باشد. مطالعه دیگری که بیماران را تا ۱۲ سال پس از PRK دنبال کرده بود، نشان داد که پایداری انکساری بهدستآمده در حدود یک سال پس از عمل تا ۱۲ سال حفظ شده بود و شواهدی از پسرفت دیررس قابل توجه مشاهده نشد. در این مطالعه هیچ موردی از اکتازی قرنیه در پیگیری طولانیمدت مشاهده نشد.
آیا PRK بعد از ۲۰ سال هنوز نتیجه مطلوب دارد؟
یکی از جالبترین شواهد مربوط به مطالعهای است که بیماران را ۲۰ سال بعد از PRK بررسی کرده است. در این مطالعه، تغییر متوسط spherical equivalent بین سال اول و سال بیستم حدود ۰٫۵۴- دیوپتر بود. این تغییر در افراد جوانتر هنگام عمل بیشتر بود و در افراد بالای ۴۰ سال کمتر مشاهده شد. قدرت قرنیه در طولانیمدت تغییر قابل توجهی نکرد، اکتازی مشاهده نشد، شفافیت قرنیه در بسیاری از بیماران خوب باقی ماند و دید اصلاحشده نیز در طول زمان وضعیت مطلوبی داشت.
نتیجهگیری
عمل PRK از نظر تغییرات ایجادشده در ساختار قرنیه یک درمان دائمی محسوب میشود؛ یعنی بافتی که برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم توسط لیزر برداشته میشود، به شکل اولیه خود برنمیگردد. به همین دلیل، PRK را نمیتوان مانند یک درمان موقتی در نظر گرفت. با این حال، دائمی بودن اصلاح قرنیه به معنای ثابت ماندن دید فرد تا پایان عمر نیست. در بعضی افراد ممکن است مقداری پسرفت ایجاد شود، بهخصوص در کسانی که قبل از عمل نزدیکبینی بالایی داشتهاند. همچنین ممکن است فرد بعداً به دلیل پیشرفت طبیعی نزدیکبینی، تغییرات عدسی چشم یا پیرچشمی دچار کاهش کیفیت دید شود. با اینحال مطالعات طولانیمدت نشان دادهاند که PRK میتواند در بسیاری از بیماران ۵، ۱۰، ۱۲، ۱۶ و حتی ۲۰ سال بعد همچنان نتایج مناسبی داشته باشد. در عین حال، بعضی بیماران ممکن است طی سالهای بعد مقداری تغییر شماره پیدا کنند یا در موارد محدودی به درمان تکمیلی نیاز داشته باشند.
ثبت ديدگاه