عمل لازک یکی از روشهای جراحی اصلاح عیوب انکساری چشم است که با استفاده از لیزر اگزایمر، شکل قرنیه را تغییر میدهد تا خطاهایی مانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم اصلاح شوند. ترمیم قرنیه فرایندی پیچیده است که سلولهای اپیتلیال، کراتوسیتها، اعصاب قرنیه، فاکتورهای رشد و سیتوکینها در آن مشارکت دارند. در این میان، تغذیه نقش پشتیبان دارد. سلولهای در حال تکثیر برای ساخت پروتئین، غشای سلولی، کلاژن و سایر اجزای بافتی به پروتئین، اسیدهای آمینه، ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای چرب ضروری نیاز دارند.
پروتئین؛ ماده اولیه بازسازی بافت
یکی از مهمترین عناصر تغذیهای در دوره نقاهت، پروتئین است. پروتئینها از اسیدهای آمینه ساخته شدهاند و بدن برای تولید آنزیمها، فاکتورهای رشد، پروتئینهای ساختاری، پروتئینهای غشای سلولی و اجزای ماتریکس خارج سلولی به آنها نیاز دارد. اگر فرد پس از لازک رژیم غذایی بسیار محدود، کمپروتئین یا نامتعادل داشته باشد، در شرایط وجود کمبود واقعی مواد مغذی، توانایی ترمیم بافت میتواند تحت تأثیر قرار گیرد.
منابع مناسب پروتئین شامل تخممرغ، ماهی، مرغ، گوشت کمچرب، لبنیات، حبوبات، مغزها و دانهها هستند. نکته مهم این است که برای یک فرد سالم که رژیم غذایی متعادل دارد، معمولاً نیازی به مصرف پودرهای پروتئینی صرفاً به دلیل عمل لازک وجود ندارد.
ویتامین A؛ ارتباط مستقیم با اپیتلیوم
ویتامین A یکی از مهمترین ویتامینها برای سلامت سطح چشم است. ویتامین A و متابولیتهای آن در تنظیم تمایز و تکثیر سلولی، عملکرد اپیتلیوم، سلامت قرنیه و ملتحمه نقش دارند. کمبود شدید ویتامین A میتواند مشکلات قابل توجهی در سطح چشم ایجاد کند و اختلال در سیگنالینگ رتینوئید با نقصهای سطح چشمی ارتباط دارد. به همین دلیل، از نظر تئوریک و زیستی، ویتامین A میتواند برای ترمیم اپیتلیوم قرنیه اهمیت داشته باشد. وجود ویتامین A کافی مهم است، اما مصرف دوز بالای مکمل ویتامین A بدون توصیه پزشک ضروری نیست و مصرف مکمل الزاماً باعث افزایش سرعت ترمیم قرنیه نمیشود.
منابع مناسب ویتامین A شامل منابع حیوانی، جگر، تخممرغ، لبنیات، پیشسازهای گیاهی ویتامین A، هویج، کدوحلوایی، سیبزمینی شیرین، اسفناج و سبزیهای برگ سبز میباشد.
ویتامین C و ترمیم قرنیه
ویتامین C یک آنتیاکسیدان مهم است و در ساخت کلاژن نقش دارد. قرنیه نیز ساختاری غنی از کلاژن است. علاوه بر این، ویتامین C در سیستم آنتیاکسیدانی فیلم اشکی اهمیت دارد. منابع غذایی خوب ویتامین C شامل فلفل دلمهای، پرتقال، کیوی، توتفرنگی، لیمو، گریپفروت، گوجهفرنگی و بروکلی هستند. بنابراین مصرف منظم میوه و سبزیجات تازه در دوره نقاهت منطقی است.
ویتامین E و نقش آنتیاکسیدانی
ویتامین E یک آنتیاکسیدان محلول در چربی است و از غشاهای سلولی در برابر آسیب اکسیداتیو محافظت میکند. منابع غذایی آن عبارتاند از بادام، فندق، گردو، تخمه آفتابگردان، روغنهای گیاهی و آووکادو.
امگا-۳
اسیدهای چرب امگا-3 شامل EPA و DHA هستند و در تنظیم پاسخهای التهابی و سلامت سطح چشم نقش دارند. بهترین منابع غذایی امگا-۳ شامل ماهی سالمون، ساردین، تن، گردو، دانه چیا و دانه کتان هستند. اهمیت امگا-۳ در دوره بعد از لازک بیشتر از دو مسیر مطرح میشود:
- کمک احتمالی به سلامت سطح چشم و فیلم اشکی
- اثرات ضدالتهابی
روی (Zinc) و ترمیم بافت
روی در بسیاری از فرایندهای سلولی و آنزیمی بدن نقش دارد و برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی و ترمیم بافت اهمیت دارد. منابع غذایی مناسب روی شامل گوشت، تخممرغ، لبنیات، حبوبات، مغزها و دانهها هستند.
آب و هیدراتاسیون
یکی از سادهترین مواردی که بعد از عمل باید مورد توجه قرار گیرد، مصرف کافی مایعات است. کمآبی شدید میتواند وضعیت عمومی بدن و تعادل مایعات را تحت تأثیر قرار دهد و از طرف دیگر، سطح چشم نیز به یک فیلم اشکی سالم نیاز دارد. با این حال، نباید تصور کرد که نوشیدن مقادیر بسیار زیاد آب باعث میشود قرنیه سریعتر ترمیم شود. هدف، هیدراتاسیون طبیعی و کافی است، نه مصرف افراطی آب.
غذاهایی که بهتر است کمتر مصرف شوند
بعد از لازک رژیم غذایی سخت و ممنوعیتهای غذایی گسترده لازم نیست؛ با این حال، بهتر است رژیم غذایی در دوره نقاهت به سمت غذاهای مغذیتر برود. بهتر است مصرف زیاد فستفود، غذاهای فوقفرآوریشده، نوشیدنیهای قندی، شیرینی زیاد، چربیهای ترانس و مصرف زیاد نمک محدود شود. در مقابل، بهتر است وعدههای غذایی شامل پروتئین + سبزیجات + میوه + غلات کامل + چربیهای سالم باشند.
آیا مکملها از غذا بهتر هستند؟
معمولاً خیر. اگر فرد کمبود مشخصی ندارد، دریافت مواد مغذی از غذا یک انتخاب مناسب است. برای مثال به جای مصرف خودسرانه قرص ویتامین Cمواردی همچون پرتقال، کیوی، فلفل دلمهای و سبزیجات میتوانند منابع غذایی خوبی باشند. به همین شکل برای امگا-۳ میتوان از ماهی استفاده کرد. مکمل زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کمبود آزمایشگاهی وجود داشته باشد، رژیم غذایی ناکافی باشد، بیماری زمینهای وجود داشته باشد یا پزشک آن را توصیه کرده باشد.
نتیجهگیری
تغذیه در دوره بعد از عمل لازک نقش حمایتی و زیستی مهمی دارد، اما نباید آن را با درمان مستقیم قرنیه اشتباه گرفت. قرنیه پس از لازک برای بازسازی اپیتلیوم و تنظیم مجدد بافت، به مجموعهای از فرایندهای سلولی، مولکولی و التهابی وابسته است. در این فرایند، دریافت کافی پروتئین، اسیدهای آمینه، ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای چرب ضروری و آب میتواند شرایط مناسبی برای عملکرد طبیعی بدن فراهم کند.
ثبت ديدگاه